Namen van God
                     in het Oude Testament

3) Jahweh (HERE)

  De vorige maal hebben we gezien dat de naam 'Elohiem' (God) ons God
  voorstelt als de almachtige Schepper van hemel en aarde, die ver
  verheven is boven Zijn schepselen. In dit artikel willen we nu
  nadenken over de naam 'Jahweh' (HERE) die wel de oudtestamentische
  naam van God bij uitstek is. In Deuteronomium 28:58 wordt deze
  namelijk de "heerlijke en geduchte Naam" genoemd en als in
  Leviticus 24:11 eenvoudigweg over 'de Naam' wordt gesproken, dan
  wordt hiermee die heilige naam 'Jahweh' bedoeld.

  De naam Jahweh komt in het Oude Testament welgeteld 5321 maal voor
  en wordt in de regel in de Nederlandse vertalingen weergegeven door
  "HERE" of "HEERE" (let op de hoofdletters). Het verschil tussen de
  namen 'Elohiem' (God) en 'Jahweh' (HERE) is van groot belang:
  Elohiem is de verheven Schepper van het heelal; Jahweh is de
  persoonlijke God die een verbond gesloten heeft met de mens;
  Elohiem is de alwijze, allerhoogste God; Jahweh is de God die in
  liefde omziet naar de mens, in het bijzonder naar zijn uitverkoren
  volk Israel, om hun de weg ten leven te wijzen. Zo is in het Oude
  Testament Elohiem heel vaak de naam waarmee God Zich noemt om zijn
  betrekkingen tot de vele volkeren op deze aarde weer te geven; als
  het echter om Zijn relatie met het volk Israel gaat, dan noemt God
  ich echter niet meer Elohiem, maar Jahweh. Jahweh is dus de naam
  van de Verbondsgod van IsraŽl! Hiermee willen wij niet zeggen dat
  Jahweh en Elohiem twee verschillende goden zijn: het is dezelfde,
  ene God, maar de naam Elohiem drukt een andere heerlijkheid van Hem
  uit dan de naam Jahweh.

  Om het genoemde verschil aan te tonen hoeven we niet ver in de
  Bijbel te zoeken. Wordt God in Genesis 1 telkens 'Elohiem' genoemd
  omdat daar de nadruk valt op zijn scheppingskracht, zo lezen we
  plotseling in Genesis 2:4 over 'Jahweh Elohiem', de HERE God. In
  Genesis 2 staat vanaf vers 4 namelijk niet meer de schepping zelf
  centraal, maar de mens, die de kroon van die schepping is: Het
  behaagde God om Zich aan ťťn van zijn scheppingswerken niet alleen
  te openbaren als God, maar om ook met die mens in een
  verbondsrelatie te treden, een relatie van liefde. Daarom
  verschijnt in dat tweede hoofdstuk van de Bijbel die naam Jahweh.
  Jahweh is derhalve de naam van God wanneer Hij een persoonlijke
  verbinding aangaat met de mens. Daarom is Jahweh ook bij uitstek de
  naam van de God van het volk IsraŽl, omdat juist dŪt volk in zo'n
  bijzondere relatie tot Hem stond (vergelijk Amos 3:2), opdat
  iedereen wete "dat zijn naam (dit is de naam van de God van IsraŽl)
  is: Jahweh (HERE)". (Ps.83:19; vergelijk Ex.3:15) Het grote
  verschil is dus dat Elohiem geen 'naam' is in de strikte zin van
  het woord, maar meer een 'wezensaanduiding', terwijl Jahweh wel
  degelijk een naam is, een eigennaam van een Goddelijk Persoon.
  Zoals de meesten de koningin van Nederland niet anders kennen dan
  als 'hare majesteit', zo is er een klein groepje mensen, haar
  familieleden en goede vrienden, die haar bij haar naam kennen en zo
  mogen noemen: 'Beatrix'. Precies zo is God voor de volkeren niets
  anders dan 'de [almachtige] God' (elohiem), maar is er een
  uitverkoren volk dat in een veel persoonlijkere relatie met deze
  God staat: Het volk IsraŽl mag God bij Zijn naam kennen: Jahweh! Zo
  stelt de naam 'Jahweh' God voor als een Persoon en brengt Hem aldus
  in verbinding met andere (menselijke) personen. Jahweh is dus de
  naam waaronder uitverkoren mensen uit het Oude Testament de
  allerhoogste God mogen aanbidden. Nu begrijpen we ook waarom er in
  de bijbel wel wordt gesproken over 'dť Elohiem', dit is de wŠre God
  in tegenstelling tot alle valse afgoden, maar nooit over 'dť
  Jahweh', want 'Jahweh' is de naam van de enige ware God. Zo spreekt
  de Jood wťl over 'mijn God (elohiem)', maar nooit over 'mijn HERE
  (Jahweh)', want wanneer hij 'mijn God' zegt bedoelt hij Jahweh. Hij
  spreekt wťl over 'de God (elohiem) van IsraŽl', maar nooit over 'de
  HERE (Jahweh) van IsraŽl', want er is geen andere Jahweh. Hij
  spreekt wťl over 'de levende God (elohiem)', maar nooit over 'de
  levende HERE (Jahweh)', want Jahweh is de levende God!

  Nu is het nodig om eerst iets te zeggen over de naam 'Jahweh' zelf.
  In het Hebreeuws (dat voor geschreven tekst alleen maar
  medeklinkers gebruikt) luidt deze naam 'jhwh' (dit wordt ook wel
  het 'tetragrammaton' genoemd, wat letterlijk 'de vier letters'
  betekent). Nu, in de twintigste eeuw, is het moeilijk nog te
  achterhalen wťlke klinkers er tussen die vier letters horen te
  staan. Dus: we weten niet precies hoe deze naam moet worden
  uitgesproken De Joden kunnen ons hierbij ook niet helpen, daar zij
  in hun geweldige eerbied voor de naam 'Jahweh' liever een
  omschrijving gebruikten (zoals 'de Naam', 'de Heerlijkheid', 'Here'
  (Adonaj), enzovoort) dan deze naam zelf uit te spreken!
  Tegenwoordig zijn de geleerden verdeeld over de uitspraak en
  (daarmee samenhangend:) de precieze betekenis van de naam Jahweh.
  Sommigen willen de letters 'JHWH' opvatten als een vorm van het
  oude Hebreeuwse werkwoord voor 'zijn' ('HWH'), zodat het dan iets
  betekent als: "Hij die is" of "Hij die zal zijn". Als dit juist is
  (vergelijk Ex.3:14), dan is de juiste uitspraak waarschijnlijk
  Jahweh. Anderen ontkennen deze afleiding echter (overigens op goede
  gronden) en vatten de vier letters 'jhwh' op als een oud
  zelfstandig naamwoord van onbekende oorsprong, waarvan elk van die
  vier letters werd uitgesproken, zodat de naam dan uit minstens drie
  lettergrepen moet bestaan. Wij laten deze discussie verder rusten
  en doen er voorlopig het beste aan om de Goddelijke uitleg uit
  Exodus 3:14 maar aan te nemen: Jahweh is dan de naam van de 'IK
  BEN', de Eeuwig Zijnde.
  Dit komt bijzonder goed overeen met een andere 'definitie',
  namelijk die uit Genesis 21:33. Daar wordt de naam Jahweh uitgelegd
  als de naam van de 'Eeuwige God' (Hebreeuws: El Olaam - zie een
  volgend artikel). Deze gedachte vinden we ook op andere plaatsen in
  de Schrift, zodat de naam Jahweh in ieder geval mede de betekenis
  van 'de Eeuwige', 'de Onveranderlijke' heeft: "Jahweh is de eerste,
  Jahweh is de laatste, en buiten Hem is er geen god (elohiem)"
  (Jes.44:6; vergelijk 40:28 en 41:4). Wanneer Mozes in Exodus 3 aan
  zijn God vraagt "wat Zijn naam is", dat betekent letterlijk in het
  Hebreeuws: wat die naam van God ten diepste inhoudt (vergelijk vers
  6,13), dan luidt het Goddelijke antwoord: "Ik ben die Ik ben", of:
  "Ik zal zijn die Ik zijn zal", of: "Ik ben die Ik eeuwig ben", of:
  "Ik ben er" (vers 14). Het antwoord drukt uit dat God een eeuwig
  God is (vergelijk vers 15). "Ja, van eeuwigheid tot eeuwigheid bťnt
  U, o God" (Ps.90:2, letterlijk naar het Hebreeuws). Toch zit er in
  het antwoord aan Mozes een heel duidelijk element van ondoorgron-
  delijkheid: Mozes vroeg aan de HERE wie Hij is, maar uit het
  antwoord blijkt dat Gods Wezen, Gods Persoon niet in menselijke
  bewoordingen is uit te drukken. Juist ůmdat God God is, zal niemand
  dan Hijzelf zijn natuur kennen en doorgronden. Voor de mens moet
  het genoeg zijn dat Jahweh een God is die is!

  Een ander aspect dat met de naam 'Jahweh' is verbonden, is zijn
  heiligheid. We zien dat heel duidelijk in het volk IsraŽl, aan wie
  God Zich als Jahweh heeft geopenbaard. Hoe hoger de privileges van
  de mens in het 'kennen van Hem', des te groter is ook zijn
  verantwoordelijkheid om te wandelen in overeenstemming met die
  kennis, dus in overeenstemming met God Zelf. Daarom lezen we
  herhaaldelijk in de Bijbel dat de IsraŽliet heilig moest zijn,
  omdat hij bij het volk behoorde dat de naam Jahweh kende, de
  heilige God (zie Lev.19:2; 20:26; vergelijk Ps.11:5,7; 119:75 en
  zie - wat ons betreft - vooral 1Petr.1:14-21).

  Wij vragen de lezer het belangrijke gedeelte in Exodus 6:1-2 op te
  slaan. Hier lezen wij dat God zegt dat Hij met de naam 'Jahweh'
  niet bekend is geweest aan Abraham, Izašk en Jakob. Dit betekent
  echter niet dat de naam Jahweh niet door de aartsvaders gekend werd
  (in de betreffende gedeelten uit het boek Genesis wordt de naam
  'Jahweh' namelijk vele malen genoemd), maar het wil zeggen dat aan
  de patriarchen de betekenis van die naam niet is geopenbaard: Het
  behaagde de HERE pas aan Mozes duidelijk te maken dat die naam
  'Jahweh' niet zomaar een naam is, maar een naam die alleen gedragen
  kan worden door een eeuwig God, die boven de tijd verheven is, maar
  die toch een persoonlijke relatie met de mens aangaat. Wij wijzen
  op dit punt omdat vele moderne 'bijbelgeleerden' op grond van de
  genoemde tekst uit het boek Exodus het standpunt van de zogenaamde
  'redactionele kritiek' proberen te rechtvaardigen. Deze houdt onder
  andere in dat de vijf boeken van Mozes op een vrij willekeurige
  wijze in 'stukjes worden geknipt'. Elk van deze stukjes zou dan
  door een andere schrijver geschreven zijn (en hiermee bedoelen ze
  in ieder geval nŪet Mozes zelf!). Sommige van die schrijvers zouden
  hun God alleen maar als 'Elohiem' kennen en gebruikten derhalve in
  hun geschriften alleen die benaming voor God; anderen zouden alleen
  de naam 'Jahweh' kennen en die dus alleen maar gebruiken. De
  Goddelijke wijsheid waarmee deze namen in de Bijbel worden gebruikt
  en de verschillen in betekenis, worden door hen echter ontkend.
  Hoewel deze speculaties grote aanhang vinden (zelfs ook wel in zg.
  bijbelgetrouwe kringen!), verwerpen wij ze krachtig: ze zijn
  volkomen in strijd met het woord van God, dat ťťn geheel is,
  geÔnspireerd door de Heilige Geest (2Petr.1:21). Laten wij toch
  altijd blijven vasthouden aan het woord van onze Here Jezus die
  gezegd heeft dat "de Schrift niet gebroken kan worden" (Joh.10:35).

  In de Bijbel komt ook nog een vijftigtal keer een verkorte vorm van
  de naam Jahweh voor, te weten: 'Jah' (In de Nederlandse vertalingen
  is het verschil in grondwoord helaas niet merkbaar, aangezien beide
  woorden door 'HERE' zijn weergegeven). Deze naam heeft de speciale
  betekenis van 'Jahweh die onze verlossing is geworden'. Dit blijkt
  onder andere uit de eerste keer dat deze naam voorkomt. Vlak na de
  miraculeuze verlossing van het zuchtende volk IsraŽl uit de macht
  van de farao van Egypte, kan het volk zingen (dit is bovendien het
  eerste lied in de Bijbel: de grondslag voor ons gezang in een
  wereld die in barensnood is, ligt in de verlossing die God voor ons
  heeft bewerkt - zie Rom.8:28-39): "Jah is mijn kracht en mijn
  psalm, Hij is mij tot heil geweest" (Ex.15:2). (De naam Jah komt
  verder bijvoorbeeld voor in Psalm 68:5,19 (vergelijk vers 2!); zie
  ook de bijzondere aanroep 'Jah Jahweh' in Jes.12:2 en 26:4.) Het
  meest bekend is de naam Jah echter in het woord 'Hallelujah', dat
  letterlijk betekent: 'prijst Jah'. En kennen we ook niet de naam
  'Jezus' die betekent: 'Jah is Heiland'? Is de Here Jezus voor ons
  niet de verpersoonlijking van onze verlossing? Kunnen we niet tot
  Hťm het 'hallelujah' toezingen?!

  Als we door het bovenstaande iets meer zijn gaan zien van de diepe
  inhoud van de naam 'Jahweh', dan kunnen we nu ook iets meer
  begrijpen van de grote schok die er door de gelederen van de Joden
  ging toen zij een mens op deze aarde hoorden zeggen: "Voor Abraham
  was, Ik Ben" (Joh.8:58). Door deze woorden noemde de 'profeet uit
  Galilea' zich namelijk met die heerlijke en geduchte naam: Jahweh,
  HERE, de 'Ik Ben'. "En de Joden namen stenen op om ze op Hem te
  werpen" (Joh.8:59 en zie de voetnoot in de Telos-vertaling). "Niet
  om een goed werk stenigen wij U, maar omdat U die een mens bent,
  Uzelf God maakt" (Joh.10:33). Maar was deze 'Mens' niet het "Woord
  dat bij God was, en het Woord dat God was" (Joh.1:1)? Jezus van
  Nazareth is de enige mens op deze aarde die het recht heeft de naam
  Jahweh te dragen. (vergelijk vooral Jesaja 6 met Joh.12:37-41!)
  Leert HebreeŽn 13:8 ons niet de onveranderlijkheid die Jahweh
  kenmerkt: "Jezus Christus is Dezelfde, gisteren, heden en tot in
  eeuwigheid". En is die 'persoonlijke relatie tussen Jahweh en de
  mens' niet ten volle geopenbaard in de Mens Jezus Christus
  (vergelijk 1Tim.2:5-6) die kwam om het verlorene te zoeken en te
  behouden? Jahweh en Jezus zijn twee namen voor dezelfde Persoon: de
  Zoon van God, God de Zoon!

  Gods persoonlijke aanwezigheid, zijn voortdurende handelingen met
  de mens, de onveranderlijkheid van zijn beloften en de hele
  openbaring van zijn verlossende genade, het is allemaal vervat in
  die ene naam: Jahweh. Daarom is in het algemeen de inleiding tot
  profetische boodschappen niet: "zo zegt God (Elohiem)...", maar:
  "zo zegt de HERE (Jahweh)...". Het is als Jahweh dat God de Heiland
  van IsraŽl werd en het is door de naam Jahweh dat er nu ook redding
  is voor de gehele wereld. Maar dwars door die naam Jahweh heen zien
  we ook de naam Jezus, de Persoon in Wie die naam Jahweh zijn
  volheid zou vinden. En als daarom de IsraŽliet uit het Oude
  Testament zong: "Ik zal Jahweh zingen zolang ik leef, ik zal mijn
  God psalmzingen, zolang ik ben" (Ps.104:33), dan mogen wij deze
  zelfde lofzang aanheffen tot Hem die "levend is tot in alle
  eeuwigheid" (Openb.1:18):

      Eeuwige Zoon, door eng'len aangebeden,
      U bent het beeld van al Gods heerlijkheid.
      Uw naam zij d'eer!
      Tot in all' eeuwighede
      zal elk zich buigen voor Uw majesteit.


  Naschrift:

  Nu wij het onderscheid tussen de namen 'God' en 'HERE' hebben
  aangegeven, kan men dit verder zelf nagaan in de volgende
  schriftplaatsen (hierbij doet men er goed aan de bijzondere
  nauwkeurigheid op te merken waarmee beide namen in de Schrift
  worden gebruikt): Gen.3 (merk op dat de satan nooit over de 'HERE'
  spreekt maar altijd over 'God' - vergelijk Matt.4:1-11); vergelijk
  Gen.4 (overal 'HERE') met Gen.5 ('God'); Gen.7:16 (vergelijk ook
  6:22 met 7:5). Vergelijk Gen.9:26 met 9:27; zie Gen.15 ('HERE');
  zie 1Sam.5 (let er nauwkeurig op hoe de beide namen worden
  gebruikt); 1Sam.17:46-47; 2Kron.18:31; vergelijk Ps.14 met Ps.53;
  vergelijk Ps.19:2 met vers 8; en tot slot: zie Amos 4:11. Het zij
  verder opgemerkt dat bijna elke pagina uit het Oude Testament het
  hierboven geschrevene illustreert.


Uit " Bode van het Heil in Christus"
Voor meer info medema@pi.net
Naar Namen van God, Eljoon (4)
Make your own free website on Tripod.com